اسبى كه در رباطها 253 از براى جهاد مىبندند . و أضعف الصّبر : الصّبر للّه « 1 » ، و هو صبر العامّة و فوقه الصّبر باللّه ، « 2 » و هو صبر المريد و فوقهما « 3 » الصّبر على اللّه و هو صبر السّالك . يعنى ضعيف‌ترين صبر ، صبرى است كه از براى اميد « 4 » ثواب و جزاى حق تعالى باشد « للّه » أى لجزاء « 5 » اللّه ؛ و اين صبر عامّه است . و برتر از آن صبر « 6 » باللّه است كه از حول و قوّت خود بيرون آمده باشد و دانسته كه « لا حول و لا قوّة إلّا باللّه » و اين صبر مريد است . و برتر از هر دو ، صبر على اللّه است ؛ يعنى صبر بر حكم « 7 » و قضائى كه حق تعالى در ازل رانده است . اگرچه نفس را رنجى باشد امّا دانسته است كه تغيير « 8 » و تبديل به آن راه نيابد ؛ و اين صبر سالكان و روندگان راه است . سؤال : اگر كسى گويد چگونه است « 9 » كه شيخ قدّس سرّه صبر را بر مقامات عامّه منحصر داشت ؛ و مشايخ ، ارباب حضور و مشاهدات را صبر مع اللّه اثبات كرده‌اند و ارباب محبت را صبر عن اللّه گفته‌اند ، در « 10 » وقت آنكه محبوب فراق محبّ خواهد . كما قيل « 11 » : شعر أريد وصاله و يريد هجري * فأترك ما أريد لما يريد 254 و « الصبر على اللّه و الصبر فى اللّه و الصبر باللّه » « 12 » از شبلى قدّس سرّه منقول است . جواب گوييم كه : صبر صرف در مقام صبر اين « 13 » است كه شيخ الاسلام « 14 » قدس سرّه بيان فرموده است .

--> ( 1 ) . ج : اللّه . ( 2 ) . ج : با اللّه . ( 3 ) . ج : فوقهم . ( 4 ) . ج : - اميد . ( 5 ) . ع : جزاء . ج : الجزاء لله با توجه به اصل شرح كاشانى قياسا تصحيح شد و گرنه ثبت هيچ يك از دو نسخه مناسب مقام نيست . ( 6 ) . ع : + عامه . ( 7 ) . ع : حكمى . ( 8 ) . ع : تغئير . ( 9 ) . ع : - چگونه است . ( 10 ) . ع : - در . ( 11 ) . ج : - كما قيل . ( 12 ) . ج : با اللّه . ( 13 ) . ع : - اين . ( 14 ) . ج : - الاسلام .